Home Bota TEKNOLOGJI – Tekstet antike indiane frymĂ«zojnĂ« kompozimin e veturave dhe robotĂ«ve

TEKNOLOGJI – Tekstet antike indiane frymĂ«zojnĂ« kompozimin e veturave dhe robotĂ«ve

5 min read
0
112

VJENË, 31 janar /ATSH-ANSA/ – Tekstet antike indiane “Veda” ruajnĂ« sekretet pĂ«r tĂ« projektuar robotĂ« nĂ« gjendje tĂ« marrin vendime etike duke filluar nga makinat pa pilot, sipas interpretimit tĂ« parĂ« tĂ« bĂ«rĂ« instrumentet e logjikĂ«s matematike nga grupi i drejtuar nga Agata Ciabattoni e Politeknikut tĂ« VjenĂ«s dhe nga Elisa Freschi eksperte e gjuhĂ«s sanskrite e AkademisĂ« Austriake tĂ« Shkencave.

“Vedat janĂ« tekste qĂ« datojnĂ« deri nĂ« 2 000 vite mĂ« parĂ« dhe janĂ« tĂ« parat qĂ« pĂ«rqĂ«ndrohen mbi detyrime dhe ndalime. JanĂ« njĂ« burim gjigant idesh qĂ« asnjĂ« logjistik apo informaticien nuk ka mundur tĂ« ketĂ« akses sepse janĂ« shkruar nĂ« gjuhĂ«n sanskrite, por edhe kur pĂ«rkthehen janĂ« tĂ« pakuptueshme”, deklaroi Ciabattoni.

“Tani kemi ekipin e duhur tĂ« pĂ«rbĂ«rĂ« nga ekspertĂ« tĂ« logjikĂ«s, informatikĂ«s dhe sanskritishtes, pĂ«r t’i analizuar dhe pĂ«rkthyer nĂ« njĂ« gjuhĂ« matematike, tĂ« kuptueshme nga njĂ« kompiuter, rregullat etike qĂ« lidhen me ndalimet dhe detyrimet”, theksoi ajo.

Studiuesit janĂ« bazuar mbi interpretimin e kĂ«tyre teksteve tĂ« bĂ«ra nga shkolla filozofike “MÄ«māáčƒsā” (reflektim nga sanskritishtja), qĂ« i konsideron parimet qĂ« ndodhen tek Vedat si lidhe qĂ« u duhet dhĂ«nĂ« njĂ« kuptim racional dhe objektiv.

“Ngrihet pyetja, pĂ«r shembull, çfarĂ« Ă«shtĂ« njĂ« detyrim, pĂ«r çfarĂ« dhe pĂ«r kĂ« aplikohet, si dhe çfarĂ« tĂ« bĂ«sh nĂ« rast tĂ« konflikteve mes detyrimeve dhe ndalimeve”, shpjegon Ciabattoni.

“NjĂ« studim paraprak i kryer nga ky grup ka zbuluar se njĂ« prej filozofĂ«ve kryesorĂ« tĂ« shkollĂ«s flet pĂ«r detyrime qĂ« duhen ndjekur nĂ« situata tĂ« padĂ«shiruara, nĂ« mĂ«nyrĂ« qĂ« tĂ« pĂ«sohet e keqja mĂ« e vogĂ«l. Nga kĂ«tu vjen lidhja me robotĂ«t dhe veturat me pilotim autonom qĂ« mund tĂ« ndodhen nĂ« situata qĂ« do tĂ« ishte mirĂ« tĂ« zgjidhnin dĂ«min mĂ« tĂ« vogĂ«l, si pĂ«r shembull kur duhet tĂ« zgjedhĂ«s nĂ«se tĂ« dĂ«mtosh dikĂ« apo tĂ« pĂ«rplasesh me njĂ« mur”, vazhdoi studiuesja.

Studiuesit tani synojnĂ« tĂ« transformojnĂ« kĂ«to ligje antike nĂ« formula matematikore pĂ«r tĂ« ndihmuar makinat tĂ« vendosin vetĂ« nĂ«se njĂ« sjellje e vaktuar Ă«shtĂ« e pranueshme ose jo, si dhe pĂ«r t’i ndihmuar tĂ« ndĂ«rmarrin vendimet mĂ« tĂ« mira tĂ« mundshme.

“KĂ«to operacione nuk mund tĂ« bazohen mbi logjikĂ«n klasike, qĂ« merret me pĂ«rcaktimin nĂ«se pohime tĂ« caktuara janĂ« tĂ« vĂ«rteta apo false. Kur kemi tĂ« bĂ«jmĂ« me ndalime dhe detyrime, nuk jemi tĂ« interesuar pĂ«r atĂ« qĂ« Ă«shtĂ« e vĂ«rtetĂ« apo falso, por pĂ«r atĂ« qĂ« duhet dhe nuk duhet tĂ« bĂ«jmĂ«â€, analizon Ciabattoni.

“Por, kĂ«rkohet njĂ« logjikĂ« krejtĂ«sisht e ndryshme, qĂ« ka tĂ« bĂ«jmĂ« me detyrimet dhe ndalesat dhe ashtu si mendimi kalsik, mund tĂ« shprehet me formula matematikore qĂ« na mundĂ«son tĂ« tregojmĂ« nĂ« mĂ«nyrĂ« tĂ« pagabueshme nĂ«se njĂ« logjikim i caktuar Ă«shtĂ« korrekt apo jo”, pĂ«rfundon ajo./ /G.S/ a.jor.

Në bazë të nenit 4 të ligjit ''Për funksionimin e Agjencisë Telegrafike Shqiptare'', ndalohet kopjimi, riprodhimi dhe publikimi i informacionit pa cituar burimin e tij.

Load More Related Articles
Load More By Gent Sinani
Load More In Bota
Comments are closed.

Check Also

KINEMA – PesĂ« gjigantĂ« pĂ«r filmin mĂ« tĂ« mirĂ« tĂ« huaj pĂ«r çmimin Oscar

LOS ANXHELES, 4 mars /ATSH-ANSA/ – NĂ« kĂ«tĂ« pesĂ«she pĂ«r filmin mĂ« tĂ« mirĂ« tĂ« huaj pĂ«r…